Selecteer een pagina

Micro-Macro

mrt 18, 2020

Verantwoordelijk én afhankelijk? Diepe levensvragen 

RENTMEESTERSCHAP – gezondheid is gekregen goed

 

Intro

Coronavirus. Voor het oog onzichtbaar. Tot voor kort onbekend. En nu wereldwijd hét onderwerp van gesprek. Grote gevolgen voor het maatschappelijk leven. Overheden in crisisberaad, ziekenhuizen met noodscenario’s, scholen gesloten, bedrijven kunnen het werk niet aan (mondkapjes) of liggen stil (horeca). Veel medewerkers werken thuis. Dit laat ineens weer zien hoe klein en nietig de mens is. Eén micro virus met macro gevolgen. In deze blog wil ik nadenken over afhankelijkheid en verantwoordelijkheid.

 

Afhankelijkheid

Door ontwikkelingen in hightech en wetenschap hebben medici grote stappen kunnen zetten. Zo zijn operaties mogelijk die vijftig jaar geleden ondenkbaar waren. Ook is het gezegde ‘de wereld is een dorp’ werkelijkheid geworden. Mensen en goederen gaan de hele wereld over. De mens lijkt de wereld te beheersen. Groei, gezondheid en zekerheden.

En dan ineens een virus die dit onderuit haalt. De groei stagneert, grote zorgen over gezondheid en de vermeende zekerheden vallen weg. Tegen elkaar zeggen dat de mens klein en nietig is gaat nog wel. Nu dit ondervinden is iets anders. Hier raken we een diepe menselijke behoefte om onafhankelijk te zijn. In de wereldgeschiedenis zien we meerdere voorbeelden waarbij de mens dacht alles in de hand te hebben. Zo sprak ruim 550 jaar voor Christus een machtige koning van Babel (Nebukadnézar) vanaf het dak van zijn paleis met trots over ‘het grote Babel dat hij gebouwd had’. Babel was toen een welvarende wereldstad vol met hoogstaande techniek en wetenschap. Nebukadnézar raakte na zijn uitspraak in één moment zijn verstand kwijt en werd krankzinnig. Hij dacht gezond en onafhankelijk te zijn en werd ineens geconfronteerd met zijn afhankelijkheid.

Persoonlijk ben even ik ervan overtuigd dat alle uitvindingen in techniek en wetenschap een kleine fractie vormen van de grootheid van de schepping. De wetenschap komt er bijvoorbeeld steeds meer achter hoe ingenieus de mens is geschapen. Regelmatig worden ‘nieuwe’ verbanden en details in de schepping ontdekt. Het coronavirus nu zo’n voorbeeld. Onderzoek naar dit ‘nieuwe’ virus neemt veel tijd in beslag. De afhankelijkheid wordt concreet. Gezondheid is gekregen goed.

 

Verantwoordelijkheid

Naast de afhankelijkheid staat ook de verantwoordelijkheid van de mens. De Bijbelse opdracht om de aarde als een rentmeester te bouwen en te bewaren. De mens is tijdelijk beheerder en geen eigenaar van de schepping. Op de plaats en in de tijd waar de mens gesteld is dient hij zijn werk getrouw te doen. Gezondheidszorg heeft nu topprioriteit. Tijd, aandacht en geld worden in korte tijd vrijgemaakt voor zorg en onderzoek.

Deze omstandigheden laten ook zien dat de mens krachten heeft gekregen om snel en adequaat te schakelen. Er komen op vele terreinen innovatieve ontwikkelingen op gang die in ‘normale’ omstandigheden onmogelijk waren. Zo worden internationale wetenschappelijke kenniscentra in de gezondheidszorg gebundeld. En ook zien we versnelde invoering van digitale toepassingen voor thuis werken en onderwijs op afstand. Tegelijk is er gelukkig brede maatschappelijk aandacht voor kleinschalige spontane onderlinge zorg.

Lessen uit de economische geschiedenis

Consumptie vormt een raadsel van alle tijden. De mens streeft – ongeacht eventuele overvloed – altijd naar meer. Het gaat om het maximeren van nut. Dit geeft te denken omdat het welzijn dan juist afneemt. Geluk en tevredenheid krijgen gestalte bij oprechte aandacht voor elkaar en het delen van (materiële) voorspoed. De omslag van ‘groei en meer bestedingsruimte’ naar ‘voldoening en tevredenheid’ begint als mensen de onderliggende waarden van rentmeesterschap intrinsiek dragen.  Opleggen van hogerhand werkt averechts. Voorbeeldgedrag in matigheid en mededeelzaamheid hebben een positieve uitwerking. Daden spreken meer dan alleen woorden. Dit laat zien dat micro beweging ook op dit terrein macro gevolgen kunnen stimuleren.

 

Zingeving in afhankelijkheid geeft verantwoordelijkheid duurzame richting.

 

Samenvatting    

Het is naar mijn overtuiging belangrijk om verantwoordelijkheid in te vullen vanuit afhankelijkheid. Voor mij persoonlijk betekent dit leven naar de Bijbelse hoofdregel (God dienen boven alles en onze naaste als onszelf) die uitgewerkt is in de bekende tien Bijbelse leefregels. Concreet gezegd wil ik met mijn medemens en zijn goederen zo omgaan zoals ik zou wensen hoe er met mij en mijn goederen om zou worden gegaan.